Paars,

wit,

en groen

In de voorgaande hoofdstukken hebben we gekeken naar wat een aantal vrouwen vroeger hebben bereikt, desondanks de maatschappij waarin zij werden opgevoed. In dit hoofdstuk gaan we kijken naar de actieve strijd voor vrouwenrechten die halverwege de 19e eeuw begon.

De vrouw werd vanaf haar geboorte tot haar dood onderhouden door een man. Bij haar geboorte door haar familie, en dus haar vader. Totdat ze een geschikte huwelijkskandidaat had gevonden en bij de bruiloft letterlijk door haar vader werd weggegeven aan haar man. Gehuwde vrouwen waren bij de wet handelingsonbekwaam en mochten dus niet zelfstandig over inkomen en bezittingen beslissen, noch over de opvoeding van de kinderen.*

*Anneke Ribberink, Feminisme (Leiden 1987), 7-8.

De middenklasse eind 1700 was liberaal georiënteerd. Vanuit dit liberale denken vroegen vrouwen zich dan ook af waarom alleen mannen profiteerden van veranderingen in regelgeving. Individuele vrijheid, gelijke rechten, kiesrecht, individuele ontplooiing leek niet van toepassing op vrouwen. Het verlichtingsdenken van de 18e eeuw was van invloed op het ontstaan van het feminisme.

Deze kiesrechtstrijd duurde van 1880 tot 1919. Met als eerst passief kiesrecht voor vrouwen in 1917 en daarna actief kiesrecht in 1919 voor vrouwen wat we in 2019 vierden met het 100-jarige jubileum. Maar van dit actieve kiesrecht werd pas gebruik gemaakt in 1922 toen vrouwen voor het eerst mee mochten doen met de Tweede Kamerverkiezingen. België liep wat achter, daar werd de wet voor vrouwenstemrecht ingevoerd in 1948 en in 1949 mochten vrouwen meedoen met de parlementsverkiezingen. Hoewel de kiesrechtstrijd in Nederland begon in 1880, kan het begin van de 1e feministische golf getraceerd worden naar een aantal jaren daarvoor.

De eerste feministische golf in de Verenigde Staten begon namelijk al in 1848. Activisten die zich inzetten tegen de slavernij, vochten ook voor vrouwenrechten. De eerste vrouwenrechtenconferentie vond plaats in 1848, de Seneca Falls Conventie, hier werd de ‘Declaration of Sentiments’ ondertekend. Hoofdauteur Elizabeth Cady Stanton pleitte voor gelijke rechten voor vrouwen in het onderwijs, op het werk, voor kiesrecht en recht op eigen inkomen en bezit voor getrouwde vrouwen.

In Groot-Brittannië zorgde de industriële revolutie en het kapitaal dat het land kreeg van de koloniën voor grote sociale veranderingen wat weer zorgde voor een goede fundatie voor een feministische beweging. Veel vrouwen van lagere klassen gingen in fabrieken werken of als dienstmeisje buitenshuis en kregen dan ook hun eigen inkomen. In 1858 begonnen Barbara Bodichon en Bessie Rayner Parkes het tijdschrift English Woman’s Journal, wat zich voornamelijk richtte op vrouwen uit de middenklasse en had artikelen over rechten voor vrouwen in het onderwijs, op het werk. Daarnaast werd in 1859 de ‘Society for Promoting the Employment of Women’ opgericht. Deze organisatie trainde vrouwen in verschillende beroepen zodat ze zichzelf zouden kunnen onderhouden.

Laat_mij_binnen_-_ik_breng_nieuw_licht.j

In Nederland was Aletta Jacobs de eerste vrouw die universitair onderwijs volgde in 1871, later zou zij ook de eerste vrouwelijke arts worden. In hetzelfde jaar richtte schrijfster Besty Perk de ‘Algemene Nederlandsche Vrouwenvereniging, Tesselschade-Arbeid Adelt’ op. Deze vereniging stimuleerde met name vrouwen van middenklasse om een eigen inkomen te verdienen. Arbeid Adelt exposeerde en verkocht ook handwerk, met name naaiwerk en schilderijen.

Nieuw-Zeeland werd in 1893 de eerste soevereine staat die vrouwenkiesrecht gaf. Gevolgd door Australië in 1902, maar dit gold niet voor Aboriginal vrouwen, zij kregen pas in 1962 kiesrecht. Finland in 1906, 1913 Noorwegen, 1915 Denemarken, 1917 Canada, met uitzondering van de inheemse mannen en vrouwen, zij kregen kiesrecht in 1960. In 1918 volgden Oostenrijk, Duitsland, Polen en Rusland en zo verder.

Een hoop jaartallen en namen en gebeurtenissen achter elkaar. Ik hoop dat de verschillende vrouwen die in hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2 naar voren kwamen ook duidelijk hebben kunnen illustreren wáárom vrouwenrechten in het algemeen een belangrijk punt was in de 19e eeuw maar nu nog steeds. Maar zoals ik duidelijk heb gemaakt in de eerste paragraaf van de inleiding; dit is een feministische scriptie. Een feministische scriptie geschreven door een feministische kunststudent. Natuurlijk is het belangrijkste waar we nu naar gaan kijken feminisme in de kunst, kunst in relatie tot feminisme, hoe heeft de kunst gereageerd op de eerste feministische golf en hoe reageerden feministische stromingen op de kunst die werd gemaakt?

 

Hoewel de eerste feministische golf in de 19e eeuw al tot stand kwam, kun je de eerste feministische golf terugvinden in de 20e eeuw, gelijk met de tweede golf. Omdat de vrouwen in de eerste feministische golf vochten voor de basis van gelijke rechten tussen mannen en vrouwen kan ik me voorstellen dat de aandacht niet lag bij het maken van kunst. Desalniettemin zat ook deze periode vol met vrouwelijke kunstenaars die het, het waard zijn om benoemd te worden en bekend te zijn bij meer mensen.

Vrouwelijke kunstenaars konden nu namelijk makkelijker leren in hun vakgebied. Hoewel het natuurlijk altijd moeilijk bleef voor vrouwen om dezelfde dingen te doen en te bereiken als wat hun mannelijke collega’s konden doen en bereiken. Het was ook in de 19e eeuw dat vrouwen daadwerkelijk werden toegelaten op kunstacademies.

In dit hoofdstuk kijken we naar een variatie aan vrouwelijke kunstenaars wie actief waren gedurende de eerste feministische golf in de 19e eeuw. Sommige van deze vrouwen bekijken we even kort om te zien wie zij waren en wat voor werk zij maakten gedurende hun leven. Andere vrouwen verdienen naar mijn mening wat meer aandacht en gaan we wat dieper bestuderen.

Aurore Dudevant

Als eerst reizen we naar het Frankrijk van de 19e eeuw. In veel gevallen wordt de eerste vrouwenbeweging in Frankrijk gedateerd in de jaren 70’s, na de opstand van studenten en arbeiders van mei '68. Het is waar dat de feministen uit deze periode veel van de standpunten van hun voorgangers loslieten. Maar het werd zeker niet vergeten. De eerste strijd voor vrouwenrechten in Frankrijk kun je terugvinden aan het eind van de 18e eeuw, toen er werd gevochten tegen de uitsluiting van vrouwen in de revolutie. Daarna kwam deze stroming voor vrouwenrechten terug in 1830 en ook weer gedurende de sociale revolutie in 1848. Daarna ook weer in 1871 toen de republiek een nieuwe maatschappij bouwde om de eenheid en solidariteit van het land te bevestigen. Een grote feministische beweging ontstond. Met verschillende associaties, met verschillende politieke standpunten; liberaal, radicaal, en socialistisch. Deze beweging formuleerde duidelijke eisen wat betreft kiesrecht, educatie en het recht om te werken. Het was alleen pas na de Tweede Wereldoorlog dat vrouwen gelijke rechten zouden krijgen.

Een kleine groep van drie vrouwen werkte in de 19e eeuw mee aan de strijd voor gelijke rechten in Frankrijk. George Sand was een schrijfster en feministe wie werkte onder een mannelijk pseudoniem. Haar echte naam was Amandine Lucile Aurore Dudevant. Ze schreef romans, sprookjes en toneelstukken maar ook politieke teksten en kritieken op literatuur. Later zou ze ook deelnemen aan de regering van 1848.

Als eerst reizen we naar het Frankrijk van de 19e eeuw. In veel gevallen wordt de eerste vrouwenbeweging in Frankrijk gedateerd in de jaren 70’s, na de opstand van studenten en arbeiders van mei '68. Het is waar dat de feministen uit deze periode veel van de standpunten van hun voorgangers loslieten. Maar het werd zeker niet vergeten. De eerste strijd voor vrouwenrechten in Frankrijk kun je terugvinden aan het eind van de 18e eeuw, toen er werd gevochten tegen de uitsluiting van vrouwen in de revolutie. Daarna kwam deze stroming voor vrouwenrechten terug in 1830 en ook weer gedurende de sociale revolutie in 1848. Daarna ook weer in 1871 toen de republiek een nieuwe maatschappij bouwde om de eenheid en solidariteit van het land te bevestigen. Een grote feministische beweging ontstond. Met verschillende associaties, met verschillende politieke standpunten; liberaal, radicaal, en socialistisch. Deze beweging formuleerde duidelijke eisen wat betreft kiesrecht, educatie en het recht om te werken. Het was alleen pas na de Tweede Wereldoorlog dat vrouwen gelijke rechten zouden krijgen.

Dit geeft voor mij duidelijk aan hoe mannen toendertijd dachten over getalenteerde vrouwen. De boeken van George Sand waren zeer goed gewaardeerd. In de jaren 1829 tot 1831 scheef ze dertien werken, vijf hiervan geschreven samen met Jules Sandeau –met wie ze samen in Parijs woonde–.  Deze boeken schreef ze onder haar mannelijk pseudoniem; als J. Sand, George Sand, en eenmaal Alphonse Signol –voor de roman ‘Le Commissionnaire’–. Haar werken werden goed ontvangen door critici, publiek, en andere schrijvers. Haar werk Indiana bijvoorbeeld werd zeer goed ontvangen door lezers, waaronder recensenten. Het is een roman over een ongelukkig huwelijk, overspel, en sociale restricties voor vrouwen. Het boek onderzoekt het verlangen van vrouwen in de 19e eeuw. Wanneer blijkt dat Sand een vrouw is, worden recensies niet alleen negatief, maar ook persoonlijk. “Zij haat het huwelijk, zij verafschuwt mannen, en zij heeft haar eigen haat tot een algemene wet verheven.”

De werken van Aurore worden in de jaren zeventig van de twintigste eeuw gezien als een van de voorvechters van vrouwenrechten. In de jaren tachtig wordt ze groot voorbeeld voor een lesbo-beweging en inspiratiebron voor vrouwenstudies. In de jaren negentig wordt ze gezien als één van de eerste liefhebsters van cross-dressing.

De Paardenmarkt

Geïnspireerd door deze bijzondere vrouw was schilder Rosa Bonheur. Bonheur schilderde met name realistische olieverfschilderijen met dieren. Niet alleen ging Bonheur regelmatig op pad in mannenkleding om schetsen te maken voor haar schilderijen. Haar werk was zeker anders dan wat in die tijd werd verwacht van vrouwen. Vrouwen in de 19e eeuw maakten aquarellen of bloemen op porselein. Het machtsvertoon wat te zien is in haar schilderij ‘Paardenmarkt’ kreeg direct erkenning. Ze wordt nu gezien als een androgyne, waarschijnlijk lesbische vrouw. Net als Aurore Dudevant, droeg Rosa Bonheur vaak mannenkleding en had hiervoor ook toestemming gekregen van de politie. Om deze reden wordt Bonheur ook gezien als een toonaangevende feminist uit de 19e eeuw. In 1859 werd Bonheur als eerste vrouw bevorderd tot Officier in het Legioen van Eer. Ze was ook Commandeur in de Spaanse Orde van Isabella de Katholieke.

De derde vrouw uit dit rijtje is Sarah Bernhardt –pseudoniem voor Henriette Rosine Bernhardt– was een Franse actrice van Nederlandse afkomst. Ze volgde lessen op het conservatorium in Parijs en zou een niet erg veelbelovende student zijn geweest. Door middel van connecties werd ze geaccepteerd in het nationaal theater en was ze niet erg opvallend voor haar kleine rollen aan het begin van haar carrière. Later zou ze een contract krijgen bij het Odéon theater voor zes jaar waar haar rollen en daarmee haar reputatie groeide en groeide. Daarna werd ze lid van ‘Comédie-Française’ waar ze ook haar talenten kon laten zien. Na twee grote rollen in Othello en Phèdre in 1879 zou ze aan de top van haar carrière staan en stond internationaal succes op haar te wachten. Ze zou optreden in onder andere Engeland, de Verenigde Staten, Canada, Australië, en Zuid-Amerika.

Bernhardt werd in 1893 de manager van ‘Théâtre de la Renaissance’ wat in 1899 verhuisde naar wat voorheen ‘Théâtre des Nation’ was en noemde het daar ‘Théâtre Sarah Bernhardt’. (Nu bekend als ‘Théâtre de la Ville’). Ze werd in 1914 lid van ‘Legion of Honour’ en is nog steeds een van de meest toonaangevende actrices van de 19e eeuw.

Sarah Bernhardt

Door de loop van haar carrière speelde ze meerdere mannelijke rollen. Ze speelde bijvoorbeeld de zoon van Napoleon in L’Aiglon en ze was de eerste vrouw die de hoofdrol speelde in Hamlet en speelde ook Lorenzaccio in het gelijknamige toneelstuk van Alfred de Musset. “Er is mij vaak gevraagd waarom ik zo graag mannelijke rollen wil spelen. Het zijn niet de mannelijke rollen, maar het mannelijke brein waar mijn voorkeur naar uitgaat.” Ze eiste mannelijke rollen op en bekritiseerde het gebrek aan intelligente vrouwelijke rollen.

Aurore Dudevant, Rosa Bonheur en Sarah Bernhardt waren toonaangevende vrouwen van het 19e-eeuwse Frankrijk. Alle drie worden ze vandaag de dag gezien als feministische iconen. Naar mijn idee huist dit zich met name in het gegeven dat zij zich niet lieten beperken door de sociale regels waaraan vrouwen zich zouden moeten houden in hun tijd. Hoewel zij in hun tijd misschien niet bewust bezig waren met vrouwenrechten en zich meer bezighielden met wie zij als persoon en als artiest waren, zagen zij duidelijk wel de verschillen tussen mannen en vrouwen. Hoe er werd gereageerd op vrouwen in zowel het alledaagse leven, zover dat ze zich als man verkleedde om naar bepaalde locaties te kunnen gaan. Maar ook hoe er naar succesvolle vrouwen werd gekeken binnen hun eigen vakgebied.

Ik denk wel dat er zekere assumpties worden gemaakt over deze en ook vergelijkbare vrouwen zoals Elsa von Freytag-Loringhoven. Zoals dat ze wellicht lesbisch zouden zijn en zich niet zouden identificeren met het vrouwelijk geslacht. Iets wat men zich moet beseffen is dat seksualiteit en genderidentiteit los staan van hoe je jezelf neerzet tegenover anderen. Vergelijkbaar is het idee dat vrouwen van vandaag met een kort kapsel, geen make-up en niet typische vrouwelijke kleding lesbisch zouden zijn.

Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan veranderde Harriet Hosmer in de Verenigde Staten het idee dat alleen mannen konden beeldhouwen. Dit vak werd tot die tijd gedomineerd door mannen. Hosmer kreeg een eigen studio om haar hobby uit te oefenen en besloot snel om hier haar beroep van te maken. Voor haar beeldhouwwerken moest ze echter lessen volgen in anatomie, maar omdat vrouwen niet werden toegelaten op medische universiteiten kreeg ze privélessen. Ze verhuisde naar Rome om daar haar talenten te ontwikkelen. Van mannelijke collega’s kreeg ze kritiek dat ze anderen zou inhuren om het werk voor haar te maken Hosmer’s beeld ‘Medusa’ is naar mijn mening een duidelijk voorbeeld van de verschillen tussen hoe mannen kijken naar het verhaal van Medusa en hoe vrouwen ernaar kijken.

Medusa is een figuur uit de Griekse mythologie, een prachtige vrouw wie door de god Poseidon werd verkracht in de tempel van Athena. Athena veranderde Medusa hierna in een monster, zo verschrikkelijk, dat ze met een blik mensen in steen veranderde. Later zou ze door de held Perseus worden onthoofd. Medusa wordt dan ook in de kunst afgebeeld als een monster, een verschrikkelijk wezen en afschuwelijke vrouw. Hosmers versie van Medusa laat de vrouw in haar schoonheid zien maar wel met het slangenhaar wat we allemaal kennen uit de mythologie. Hoe mannen naar de mythe van Medusa kijken is totaal anders dan hoe vrouwen ernaar kijken.

Griekse vrouwen zagen dat Athena Medusa wilde beschermen, Medusa had nu de mogelijkheid zichzelf te beschermen tegen iedere man die ook maar naar haar zou kijken. “For her beauty she was raped, and for her ugliness she was murdered.”

Vergelijkbaar is Hosmers werk van Daphne, een vrouw die in een boom veranderde om de ongewenste lust van Apollo te kunnen vermijden. Wederom een vrouw uit de mythologie die niet haar vrouwelijkheid maar haar menselijkheid moest opofferen om niet slachtoffer te worden van ongewilde mannelijke aandacht.

Op een bijna dagboekachtige manier, in een stijl wat vooral wordt geassocieerd met vrouwen en vrouwelijkheid. Haar eerdere werk was beïnvloed door het postimpressionisme wat ze in Europa had opgepakt. Haar latere werk werd meer stilistisch en past zowel bij illustraties als bij fine art. Florine Stettheimer was lid van de ‘American Society of Painters, Sculptors, and Engravers’. Ze zond jaarlijks werk in voor tentoonstellingen van de ‘Society of Independent Artists’. In 1934 maakte ze haar meest publieke verschijning toen ze de set en kostuums ontwierp voor ‘Four Saints in Three Acts’ van Gertrude Stein en Virgil Thomson. 

Haar manier van schilderen was vooruitstrevend in de manier dat ze een zeer vrouwelijke stijl aannam en ze was zich ervan bewust wat voor reactie het publiek zou hebben op haar werk. Het was ongewoon om het standpunt van vrouwen terug te vinden in de beeldende kunst. Stettheimer verbeeldde verschillende onderwerpen die tot vandaag de dag controversieel en relevant blijven. Helaas wordt ze nu, –honderd jaar nadat ze de eerste professionele vrouwelijke schilder was wie een ten voeten uit naakt zelfportret schilderde –, vaak omschreven als een excentrieke spinster wie zo ontmoedigd was, omdat ze geen werk verkocht dat ze alleen nog maar werk tentoonstelde aan vrienden in haar privésalon. Haar werk wordt gezien als decoratief, naïef, en vergelijkbaar met Outsider Art.

Stettheimer maakte werk gebaseerd op feiten en goed onderzochte onderwerpen. Ze koos unieke onderwerpen waaronder etniciteit, seksuele voorkeur, gender, en religie. Onderwerpen die je in die tijd niet vaak tegen kwam.

Florine Stettheimer Zelfportret

Met haar naakte zelfportret maakte Stettheimer niet alleen duidelijk dat ze trots was op haar eigen lichaam. Op 45-jarige leeftijd worden vrouwen zelfs tegenwoordig gezien als ver voorbij haar hoogtepunt van jeugdige schoonheid. Stettheimer reageerde met dit werk ook op hoe vrouwelijk naakt in de beeldende kunst met name voor het vermaak van mannelijk publiek was. Een naakte vrouw werd met name geschilderd met een wegkijkende blik of met gesloten ogen. Het idee dat een rijke, ongetrouwde, middelbare vrouw zichzelf naakt zou afbeelden was ondenkbaar.

Stettheimer was net als andere feministen uit haar tijd van mening dat het huwelijk de vrijheid van vrouwen beperkte en de creativiteit belemmerde.

Werk van Florine Stettheimer intrigeert mij, omdat ze vrouwen afbeeldt op een zeer menselijke manier. De vrouwen in haar schilderijen zijn allemaal anders. Ze zijn van verschillend formaat en huidskleur. Sommige schilderijen laten ook homoseksuele, lesbische, en biseksuele figuren zien. Iets wat wel werd gedaan in die, tijd maar niet door heteroseksuele schilders en zeker niet met dezelfde liefde, openheid, en humor die Stettheimer laat zien.

Anne Goldthwaite, een Amerikaanse schilder die opgroeide gedurende een periode waarin vrouwen in toenemende mate de genderdrempels in de kunstwereld en in de bredere sociaal-politieke wereld bekritiseerden en bevochten. Goldthwaite werd onder andere beïnvloed door schilders Matisse en Picasso, maar hield haar eigen realistische vorm van schilderen.

Ze vocht onverbiddelijk voor de rechten van vrouwen. In 1915 organiseerde ze de ‘Exhibition of Painting and Sculpture’ by ‘Women Artists for the Benefit of the Woman Suffrage Campaign’. Het jaar daarna ontwierp ze een banner voor vrouwenkiesrecht wat ze liet zien bij een honkbalwedstrijd.  

Hilma af Klint
Alma Thomas

De 19e eeuw kende zeker een hoop belangrijke kunstenaars. Marianne North was een biologe en botanisch kunstenaar. Harriet Powers was een quiltmaker van Afro-Amerikaanse afkomst. In haar werk illustreerde ze Bijbelse verhalen met name uit het oude testament. Daarnaast verwerkt ze in haar quilts symbolen en referenties naar haar Afrikaanse achtergrond. Emily Sartain was de eerste vrouw wie de kunst van het graveren met mezzotint beoefende, en de enige vrouw die op de Wereldtentoonstelling in 1876 een gouden medaille won. Mary Nimmo Moran was een Amerikaanse printmaker en maakte ongeveer zeventig landschappen. Edmonia Lewis was een Amerikaanse beeldhouwer die net als Harriet Hosmer in Rome werkte. Ze was de eerste vrouw van Afro-Amerikaanse en Indiaanse afkomst die internationale bekendheid en erkenning kreeg als beeldhouwer in de wereld van de beeldende kunst. Tina Blau was een Oostenrijkse schilder die zich met name bezighield met landschap en impressionisme. Gertrude Käsebier was een Amerikaanse fotografe en is vooral bekend van haar werk rondom moederschap en portretten van inheemse Amerikanen. Cecilia Beaux, Hilma af Klint, Camille Claudel, Margaret Macdonald Mackintosh, Suzanne Valadon, Olive Rush, en Evelyn Beatrice Longman. Violet Oakley werd de eerste Amerikaanse vrouw die een openbare muurschildering mocht maken. Ljoebov Popova, Hannah Höch, Alma Thomas.

Wat volgens mij heel erg interessant is aan deze periode, is dat er zo’n grote hoeveelheid vrouwen was die op verschillende vlakken in de kunsten bezig waren met het bouwen van hun eigen carrière. Ze waren hier dan ook mee bezig, terwijl er talloze andere vrouwen druk bezig waren met algemeen kiesrecht en vrouwenrechten. En hoewel deze kunstvrouwen zich niet actief inzetten voor vrouwenemancipatie, hebben ze zeker wel meegewerkt.

Elke vrouw die succesvol was in haar eigen vak, elke vrouw die net een stapje verder ging dan de vrouw voor haar, elke vrouw die goed keek naar de samenleving en de oneerlijkheid zag en daar tegenin ging. Ze hebben allemaal meegewerkt met het vormen van de maatschappij waarin wij nu leven. Zonder hen was het misschien iets minder vanzelfsprekend dat ik mocht gaan studeren. Zonder hen was de kans dat ik naar een kunstacademie kon gaan iets minder geweest.

Een manier waarop kunst werd gebruikt voor deze feministische golf was door middel van posters. Met name in het begin van de 20e eeuw waren vrouwen een grote groep binnen een variatie kunststromingen; boek- en magazine-illustratoren, juweelontwerpers, muralisten, en beeldhouwers. De strijd voor gelijke onderwijsrechten van de voorgaande eeuw had zich doorgevoerd in politieke gelijkheid. Hiermee gepaard ging de grote opkomst van vrouwenrechtenorganisaties. Veel van deze organisaties focusten zich op kiesrecht.

In 1890 vormde de ‘National American Woman Suffrage Association’ (NAWSA). ‘The National Unionof Women’s Suffrage Societies’ (NUWSS) vormde in Groot-Brittannië in 1897. Hieruit werd een aparte organisatie gevormd in 1903, de ‘Women’s Social and Political Union’ (WSPU). In januari 1907 vormden professionele kunstenaars, illustratoren, en graveurs (met name vrouwen) de ‘Artists’ Suffrage League (ASL) in Groot-Brittannië.

ASL ontwierp spandoeken, waarvan de meesten door Mary Lowndes waren bedacht. Zij zou de ideeën schetsen op papier en inkleuren met waterverf en vaak ook combineren met stukken stof. Ze gebruikte de regels voor glas-in-lood ramen wat resulteerde in sterke en mooie beelden in haar spandoeken.

Meerdere spandoeken, posters, pamfletten, affiches, programma’s en buttons werden gemaakt, meestal door vrouwen, voor de verschillende vrouwenorganisaties en voor bijeenkomsten voor vrouwenkiesrecht. De WSPU zou een onmiskenbare en algemeen herkenbaar kleurenpalet kiezen van paars, wit, en groen. 

“Purple as everyone knows is the royal colour, it stands for the royal blood that flows in the veins of every suffragette, the instinct of freedom and dignity ... white stands for purity in private and public life ... green is the colour of hope and the emblem of spring.”

-Emmeline Pethick-Lawrence (hoofd WSPU)

The Art of Feminism, Suffrage and Beyond | The March of the Women p.41 Lucinda Gosling, Hilary Robinson, en Amy Tobin. "Votes for Women"

Door de hoeveelheid populariteit en bekendheid die de WSPU zou krijgen, zouden deze kleuren de literatuur, propaganda, en koopwaar van die tijd domineren. Later zouden deze kleuren worden geëxporteerd naar de Verenigde Staten waar ze door de ‘Women’s Political Union’ werden overgenomen. Meer bekend in Amerika waren de drie kleuren van NAWSA; paars, wit, en goud, het goud zou “de kleur van licht en leven, en de fakkel wat ons naar ons doel leidt,”* symboliseren.

* The Art of Feminism, Suffrage and Beyond | The March of the Women

p.41 Lucinda Gosling, Hilary Robinson, en Amy Tobin.The Suffragist, 1913

Na een duidelijke pauze in de beweging voor vrouwenrechten, namelijk de Eerste en Tweede Wereldoorlog, komen we in hoofdstuk vier aan bij de tweede feministische golf. Dit was ook de start van een duidelijke feministische golf binnen de kunst. Tijdens de eerste feministische golf werd beeld gebruikt als reclame- en informatiemiddel voor de verschillende vrouwenbewegingen. In de 20e eeuw gaan we zien hoe vrouwen hun leven als vrouw en hun feministische standpunten uitten door middel van verschillende vormen van kunst.

© 2019 by Marloes Roskam. Proudly created with Wix.com