Ze heeft ze allemaal verslagen

We beginnen bij het begin. Om goed te kunnen begrijpen waar ik het de komende zes hoofdstukken over ga hebben, is het belangrijk om wat meer achtergrondinformatie te krijgen. In deze scriptie focus ik me namelijk ook op de verschillen tussen man en vrouw. Privileges waar mannen sinds het begin van de mensheid van hebben geprofiteerd. Sociale structuren, normen, waarden, regels en wetten die vrouwen hebben tegengewerkt. Ik ben me ervan bewust dat er een spectrum is die genderidentiteiten bevat naast man en vrouw. Ik ben me er ook van bewust dat zij die zich niet identificeren met het label man of vrouw ook worden tegengewerkt binnen onze maatschappij. Zij worstelen met vergelijkbare, maar ook totaal verschillende problemen als dat vrouwen doen. Dit komt later ook allemaal ter sprake, maar voor nu kijk ik naar alleen mannen en vrouwen.

Vrouwen blijven namelijk een van de grootste benadeelde groepen op de wereld. In eerste wereldlanden hebben we de vrijheid en de mogelijkheid op hier open over te spreken, wat niet overal het geval is. Maar zelfs in landen die in mijn ogen vrij te lijken van seksisme –zoals Nederland– moeten we ons ervan bewust zijn dat onze maatschappij is gebouwd op een patriarchaat. Dit gegeven kun je nog steeds terugzien in onze samenleving. Op nationale schaal maar ook internationale schaal.

Vrouwen zijn in onze geschiedenis zijn niet alleen onderdrukt maar vaak onder gerepresenteerd. Dit komt niet omdat vrouwen niets memorabels deden. De reden hiervoor is het feit dat de geschiedenis, zoals wij die kennen, geschreven is door mannen. Er zijn gevallen geweest waar mannen met de eer strijken van vrouwen, men ervan uitging dat een vrouw iets niet gedaan kon hebben en werd de eer aan mannen gegeven. In veel gevallen wordt werk van vrouwen niet eens genoemd of erkend. Hoewel veel regels en wetten, normen en waarden zijn veranderd door de jaren heen, zijn er nog veel vooroordelen en veronderstellingen die worden gedaan wat betreft het kunnen van vrouwen. Afwijken van de norm werd in onze geschiedenis niet gewaardeerd en kon heftige consequenties hebben. En zo verdienen de vrouwen die tegen deze regels ingingen, voor hunzelf en hun rechten opkwamen, alle aandacht en respect die hen zoveel jaren is afgedaan.  

 

De rechten van vrouwen in de 21e eeuw zijn mijlenver vooruit gegaan in vergelijking met waar onze voormoeders ooit zijn begonnen. En dan heb ik het niet over een eeuw of twee eeuwen geleden toen vrouwen in verschillende landen opstonden om kiesrecht op te eisen. Ik heb het over de vrouwen daarvoor. Vrouwen uit de romantiek, classicisme, rococo en de barok, uit de renaissance, de middeleeuwen en de oudheid. Wat ik me afvraag als ik zo diep de geschiedenis induik is: waar zijn de vrouwen? Zelden hoor ik over vrouwelijke filosofen of geleerden uit de Griekse oudheid. Vrouwelijke generale of ridders uit Romeinse legers. Waren er koninginnen die alleen heersten? Farao’s? Keizerinnen? Wat waren de mogelijkheden voor vrouwen in de 15e eeuw? Mochten ze studeren en werken? Zelf land bezitten, zelf een echtgenoot uitkiezen? Wat hadden vrouwen te zeggen in de politiek? Waar zijn de vrouwen? Het is niet zo dat vrouwen pas bestonden in 1800 toen de 1e feministische golf begon. We gaan dan ook eerst kijken naar vrouwen wie binnen hun eigen sociale structuur een manier vonden om een uitzondering te worden op de regel. Vrouwen die niet anders wilden zijn om maar anders te zijn, maar wie anders waren, omdat zij niet pasten binnen de regels die voor hen waren opgesteld.

Nog voor onze jaartelling begon kende de wereld verschillende vrouwelijke machtshebbers. Farao Hatsjepsoet regeerde 20 jaar alleen na de dood van haar man in de 18e dynastie in Egypte. Koningin Nefertiti van Egypte, geboren 1370 v. Chr. oefende macht uit via haar man Achnaton, later ook via farao Toetanchamon. Koningin Sammuramat van Babylon. Koningin Cleopatra VII, is misschien wel de meest iconische leider van Egypte geweest en de laatste Hellenistische heerseres van Egypte. Keizerin Theodora van het Byzantijnse Rijk wordt gezien als een krachtige keizerin, ze oefende veel macht uit via haar man Justinianus. Keizerin Wu Zetian van China, de eerste en enige officiële vrouwelijke keizer van China. Catherine de’ Medici, Catharina de Grote, Liliuokalani. Meerdere koninginnen van Engeland en ga zo maar door.

Aan vrouwelijke machthebbers niet te kort in ieder geval. Vrouwelijke filosofen zou je ook zo kunnen vinden. Hypatia van Alexandria, Marie le Jars de Gournay, Mary Wollstonecraft en Philippa Foot bijvoorbeeld. Generalen, ridders en andere krijgers vind je terug in lijstjes met natuurlijk Joan of Arc maar ook Scathach uit Ierland, Tomoe Gozen, de eerste vrouwelijke Japanse generaal. Misschien een spion uit de vorige eeuw, Nancy Wake of Noor Inayat Khan.

Dan ook nog uitvinders die onmisbaar zijn geweest in onze geschiedenis, uitvinder van kevlar Stephanie Kwolek. Florence Parpart, uitvinder van de moderne koelkast en Josephine Cochrane van de automatische afwasmachine. Ida Henrietta Hyde ontwikkelde micro-elektroden, een baanbrekende ontdekking in neurofysiologie. Verder kunnen we vrouwen als Letitia Mumford Geer bedanken voor de medische injectiespuit. Caresse Crosby voor de moderne bh, Maria Beasley voor de reddingsboot, Grace Hopper als programmeur van de Harvard Mark 1 computer, haar voorganger, Ada Lovelace voor het eerste computerprogramma. Samen met Charles Babbage werkte ze aan de eerste mechanische computer; ‘The Analytical Engine’. (Het vermelden waard is Alan Turing, uitvinder van de algemene computer; ‘The Turing Machine’. In zijn tijd werden hij en zijn werk niet volledig erkend door Turings homoseksuele geaardheid.)

Verder kent de geschiedenis de geweldige wetenschapper Marie Sklodowska Curie, de eerste vrouw die een Nobelprijs won, de enige vrouw die twee Nobelprijzen heeft gewonnen, en de enige persoon die twee Nobelprijzen won in twee verschillende wetenschappelijke onderdelen. Ze pionierde in onderzoek naar bestraling en ontdekte twee nieuwe elementen. Ze werd niet toegelaten aan de Franse Academie van Wetenschappen omdat ze een vrouw was. Ondanks het seksisme maar ze mee werd geconfronteerd is ze een zeer bekende wetenschapper en wordt ze erkend voor haar prestaties. Maar waar zijn de vrouwen voor wie dit niet het geval is? Jocelyn Bell Bernell ontdekte radiopulsars wat werd gezien als de grootste astronomische ontdekking van de 20e eeuw, haar PhD begeleider won een Nobelprijs voor deze ontdekking. Cecilia Payne-Gaposchkin ontdekte waar de zon en andere sterren uit bestaan. De leidinggevende astronoom van die tijd overtuigde haar om haar ontdekkingen niet te publiceren, vier jaar later publiceerde hij zijn eigen verslag met dezelfde ontdekkingen.

Marie Curie

Het gaat hier niet om óf vrouwen wel of niet iets hebben gedaan wat benoemd moet worden in geschiedenisboeken, grote colleges, in nationale universiteiten, of zelfs in films. Een paar minuten online of een bezoek aan een bibliotheek geeft genoeg voorbeelden van vrouwen wie geweldige dingen hebben gedaan, maar wie men over het algemeen niet kent. Het gaat er ook niet om dat je elke vrouw met een Wikipediapagina kent. Dit is ook geen betoog zodat je grondig onderzoek gaat doen naar de bovengenoemde vrouwen en al die kennis verwerkt in verslagen, boeken of scripties. 

Het gaat erom dat iedereen zich ervan bewust is dat vrouwen net zo hard hebben meegedaan in onze geschiedenis als mannen. Het gaat erom dat onze kennis over geschiedenis, filosofie, kunst, wetenschap, et cetera, ook betrekking moet hebben tot vrouwen uit deze vakgebieden. Er gaat zoveel kennis en kunst en geschiedenis verloren als we grofweg de helft van de menselijke samenleving wegstrepen. 

In dit eerste hoofdstuk gaan we kijken naar vier vrouwen uit onze geschiedenis die in mijn ogen een beetje bekender mogen worden. Zij stonden elk in hun eigen recht als vrouw. Als persoon. Zij waren niet vooruitstrevende, moderne denkers die systematisch werden tegengewerkt voor hun ambities. Zij waren normale vrouwen. Zij wie in hun eigen tijd werkten met de middelen die ze hadden. Deze vrouwen vochten niet voor gelijke rechten, ze vochten niet eens om zelf gehoord te worden. Ze hadden talent, voor de kunsten, voor wetenschap, voor hun passie. En in hun eigen recht hebben deze vier vrouwen iets achtergelaten wat groter was dan zijzelf. Iets wat zelfs vandaag de dag nog belangrijk is. En iets waarvan ik vind, meer mensen van moeten weten.

Het gaat er niet om dat vrouwen slimmer zijn dan- sterker zijn dan- beter zijn dan. Het gaat erom dat het duidelijk wordt dat vrouwen dezelfde dingen konden- kunnen als mannen. Vrouwen hebben precies evenveel potentie om goed opgeleide, intelligente, vooruitstrevende of over het algemeen getalenteerde individuen te worden als mannen.

We beginnen circa 630 v. Chr. Op het eiland Lesbos uit het antieke Griekenland, bij dichteres Sappho. In de Griekse mythologie kunnen verhalen teruggevonden worden van de negen muzen. Muzen van het lied en lyriek, het fluitspel, de filosofie en retorica, de geschiedschrijving, dans, komedie, en als laatste de muze voor sterrenkunde. Sappho hoort hier niet tussen volgens de mythologie zoals men die nu kent, maar wordt tussen verschillende aanprijzingen door de tiende muze genoemd. De tiende muze van de lyrische poëzie. Hoewel Terpsichore daar wellicht anders over zou denken. Lyrische poëzie waren liederen om gezongen te worden onder begeleiding van een lier, een veelgebruikt muziekinstrument uit die tijd en de voorloper van de harp.

Sappho zou afkomstig zijn uit Mytilini, de hoofdstad van het eiland Lesbos. Ze zou uit een adellijke familie komen en op Lesbos hoofd van een school voor ongehuwde vrouwen zijn geweest.  Veel van Sappho’s werk zou afkomstig zijn uit haar tijd als hoofd van de school en veel van haar studenten kwamen terug als personages in haar werken. Sappho organiseerde religieuze vrouwenfestivals op de school en vierde de eerste menstruatie van haar jongere studenten. In deze periode werd homoseksualiteit toegestaan op het eiland, een thema dat vaak terugkwam in het werk van Sappho.

De reden dat de gedichten van Sappho benoemwaardig zijn, is omdat zij de eerste dichter was wie vanuit haar persoonlijke ervaringen en gevoelens schreef. Ze schreef in de eerste persoon wat daarvoor niet werd gedaan. Dichters wie Sappho voorgingen schreven poëzie vanuit het standpunt van de goden, en schreven over goden of helden. Sappho zorgde voor een evaluatie van poëzie van de epische vorm naar wat nu ‘de Sapphische Strofe’ wordt genoemd.

Ze schreef over verfijnde warme gevoelens. Met een originaliteit, een geheel eigen stijl, over liefde en andere bijbehorende sterke gevoelens zoals passie, jaloezie, genegenheid en haat. Haar persoonlijke vertellingen waren geschreven in het lokale dialect en bevatte veelgebruikte woorden en uitdrukkingen. In haar tijd werd haar werk erg bekritiseerd door de kerk door de lesbische aard van haar werk. Toen in de Renaissance haar werk weer aandacht kreeg nadat het vergeten leek te zijn, werden de lesbische karakters die gevonden konden worden in haar werk in de schaduw gezet.

Veel van Sappho’s leven is onzeker en lijkt verloren te zijn gegaan in de geschiedenis. Wellicht is veel verborgen in de mythologie van de Griekse Oudheid. Al met al was Sappho een mysterieus figuur. Men kan alleen speculeren over hoe het leven van deze dichteres eruitzag. Maar zelfs vandaag de dag worden de woorden ‘lesbisch’ en ‘sapphisch’ gebruikt die door Sappho zijn geïntroduceerd. Wellicht is zij het individu geweest naar wie het eiland Lesbos is vernoemd.

Van Griekenland springen we naar wat in de 11e eeuw bekend stond al Constantinopel. Op ongeveer 300 kilometer afstand van Lesbos, hemelsbreed. Hier werd in 1083 Anna Comnena geboren. In de hoofdstad van wat toen het Byzantijnse Rijk was en wat door de geschiedenis heen ook de hoofdstad was van het Latijnse Rijk, het Ottomaanse Rijk en daarna Turkije.

Als dochter en oudste kind van keizer Alexius I Comnenus en keizerin Irene Ducas was Comnena een goed onderwezen vrouw. Ze leerde van jongs af aan de klassieken kennen en werd onderwezen in filosofie, muziek, wetenschap, wiskunde, sterrenkunde en geneeskunde. Daarnaast had ze als dochter van de keizer aanzienlijke kennis over militaire strategieën, geschiedenis en geologie. Ze zou in haar werk hebben benoemd dat haar ouders achter haar stonden en haar motiveerden voor haar studies.

Ze trouwde op 14-jarige leeftijd met Nicephorus Bryennius, een historicus, en had vier kinderen. Na 40 jaar huwelijk overleed haar man in 1137.

Tot zover was het leven van Anna Comnena niet buitengewoon opmerkzaam. Door de geschiedenis heen werden kinderen in adellijke families goed onderwezen, ook vrouwen. Dit was omdat goed onderwezen vrouwen aantrekkelijker zouden zijn voor mannen om mee te trouwen. Het was pas toen keizer Alexius een ziekenhuis met tienduizend bedden en een weeshuis toewees aan zijn dochter wanneer het leven van Comnena opmerkelijk werd. Comnena gaf les in geneeskunde in dit, en andere ziekenhuizen en ontwikkelde expertise over jicht, een ziekte die haar vader had. Later zou Comnena haar kennis gebruiken om haar vader goed te laten behandelen, tevergeefs, Alexius overleed in 1118. Na de dood van haar vader en ook haar man 19 jaar later, verhuisde Anna Comnena met haar moeder naar het klooster van Kecharitomene waar ze begon met het schrijven van haar boek.

Dit boek, de Alexiad, zou een belangrijke bron worden voor historici. Dit is ook de reden dat Anna Comnena een uitzonderlijk belangrijke vrouw is geweest in onze geschiedenis. Met haar buitengewone kennis en haar gedetailleerde omschrijving van het leven van haar vader, is zij de eerste vrouwelijke historicus. Ze schreef 15 delen over haar leven en het leven van haar vader. In het Grieks in plaats van Latijn, wat de gesproken taal was in die tijd. Ze schreef over het pre-Byzantijnse Rijk, over militaire zaken, religie en de politiek van haar tijd, intellectuele activiteiten en reflecteerde op het Byzantijnse concept van het Keizerlijke ambt. Het boek bevat waardevolle informatie over de vroege kruistochten inclusief schetsen van de leiders van de eerste kruistocht met wie Comnena persoonlijk contact heeft gehad. Ze schreef in de Alexiad over genees- en sterrenkunde, als een demonstratie van haar kennis van wetenschap. Ook bijgevoegd waren referenties naar andere belangrijke vrouwen zoals haar grootmoeder Anna Dalassena.

Aan de andere kant van het Aziatische continent, in Mongolië, leefde een on-verslagen krijger in het Mongoolse Rijk. Geboren rond 1260, Khutulun was een nobelvrouw, de dochter van een van de meest invloedrijke heersers in het Mongoolse Rijk, Kaidu. Kleindochter van Genghis Khan. Khutulun werd net als haar 14 broers opgevoed als krijger, ze leerde van jongs af aan worstelen, paardrijden, en pijl- en boogschieten. Ze was hier buitengewoon goed in, misschien wel beter dan haar broers en ze zou dan ook Kaidu’s favoriete kind zijn. Daarnaast had ze veel verstand en inzicht wat betreft militaire zaken en Kaidu ging vaak naar haar toe voor advies.

Een belangrijke bron voor onze kennis over Khutulun was Marco Polo, een Italiaanse handelaar, ontdekker en schrijver wie door Azië trok. Hij schreef over Khutulun in bewondering. “Zo sterk, er was geen jongeman in het hele rijk wie van haar kon winnen, ze heeft ze allemaal verslagen.”

Toen Khutulun oud genoeg was zou ze worden uitgehuwelijkt door haar vader. Khutulun was het hier niet mee eens en kwam met een voorstel, ze zou trouwen met de man die haar kon verslaan in haar favoriete vorm van vechten, namelijk worstelen. Kaidu stemde toe en al snel was het bekend door het hele Mongoolse Rijk dat elke man Khutulun mocht komen uitdagen. Omdat ze de dochter was van een machtige leider waren er genoeg mannen die haar kwamen opzoeken om haar te proberen te verslaan. De regels waren simpel. Wanneer Khutulun zou verliezen, zou ze trouwen met de winnaar. Wanneer Khutulun zou winnen, zou ze honderd paarden krijgen van de verliezer.

Khutulun zou ruim tienduizend paarden hebben gewonnen in de wedstrijden. Zelfs wanneer Kaidu haar vroeg te verliezen van een prins wie Kaidu persoonlijk zeer geschikt vond, liet Khutulun zich niet kennen. Er zou ook een individu zijn geweest wie zo zelfverzekerd was, dat hij duizend, in plaats van honderd paarden zou geven als Khutulun hem kon verslaan. –Khutulun won nog eens duizend paarden.

Het is niet duidelijk of Khutulun getrouwd is geweest. Sommige bronnen beweren dat ze twee keer getrouwd is geweest. Met een krijgsgevangene wie ze aantrekkelijk vond en later met een soldaat uit het leger van haar vader. Sommige bronnen beweren dat ze bewust slechter zou vechten, zodat de mannen een grotere kans hadden haar te verslaan.

Krijgers als Khutulun zijn zeldzaam, maar niet ongehoord. Azië kent meerdere vrouwelijke krijgers. Tomoe Gozen en Koningin Sammuramat heb ik aan het begin van dit hoofdstuk genoemd, Hua Mulan is onder de meer bekendere vrouwelijke krijgers door de gelijknamige Walt Disney animatie. Koningin Zenobia, Xun Guan en vrouw Triêu zou de Joan of Arc van Azië zijn.

Elk van deze vrouwen waren buitengewoon en stonden in hun eigen recht. Niet alleen Azië kent vrouwelijke krijgers. Het was niet ongewoon voor vrouwelijke Vikingen om met mannen mee te vechten in het leger. Tot voor kort werd ervan uitgegaan dat graven van krijgers –niet alleen Vikingen– van mannen waren. In 2017 bleek echter het tegendeel waar en werd bewezen dat het graf van een machtige Viking van een vrouw bleek te zijn.

Dit is niet alleen een declaratie dat vrouwen in veel gevallen net zo sterk zijn als mannen. Soms zelfs sterker. Het is ook een poging tot het bewustmaken van het gegeven dat vrouwen harder hebben moeten werken om gelijk te kunnen staan aan mannen.

Halverwege de 17e eeuw, in Venetië, Italië, was meneer Giovanni procurator van de San Marco, druk bezig zijn naam op de kaart te zetten. De naam Cornaro kennen we nu nog steeds door de dochter van Giovanni Baptista Cornaro en Zanetta Giovanna Boni. Met name het bijzondere intellect van deze oudste dochter.

Vanaf zevenjarige leeftijd leerde Elena Lucrezia Cornaro Piscopia Latijn en Grieks spreken en de bijbehorende spelling en grammatica. Als dochter van een nobele familie groeide ze ook op als muzikant. Toen ze zeventien was, beheerste Elena instrumenten als de harpsichord, het clavichord, de harp en de viool. Naast de twee eerdergenoemde talen, sprak ze ook Hebreeuws, Spaans, Frans en Arabisch. Elena was niet alleen een expert in talen, maar ook in verschillende wetenschappen. Ze was goed onderwezen in wiskunde, sterrenkunde, theologie en filosofie. De laatste twee onderwerpen hadden haar voorkeur.

Het was vanwege haar vader dat Elena een doctoraat voor theologie aanvroeg op de universiteit. Met name de Rooms Katholieke kerk wilde haar niet de titel van dokter toekennen omdat ze een vrouw was. Op het aandringen van Giovanni vroeg Elena nog meerdere keren een doctoraat aan. De kerk stemde toe zolang ze een doctoraat toegewezen zou krijgen voor filosofie in plaats van theologie. De kerk wilde namelijk niet een doctoraat voor theologie aan een vrouw toewijzen. De antwoorden die Elena gaf tijdens haar examen zouden de examinatoren verbazen en onder de indruk brengen van haar intelligentie.

Op 25 juni 1678 kreeg Elena Lucrezia Cornaro Piscopia een doctoraat voor filosofie op de universiteit in Padua op 32-jarige leeftijd. Hiermee was zij de allereerste vrouw die de dokterstitel behaalde op een universiteit.

Vrouwen zoals Cornaro zijn belangrijk geweest in onze geschiedenis. Ze zorgden voor een doorbraak en lieten zien dat vrouwen net zo capabel waren als mannen. Ze lieten zien dat vrouwen dezelfde dingen kunnen behalen als mannen. Maar realiseer je dat toen Cornaro haar doctoraat kreeg in 1678, er honderden decennia vooraf waren gegaan waarin mannen dezelfde dingen hadden behaald zonder enige tegenwerking. Anna Comnena werd met haar boek de Alexiad die ze in 1148 schreef, de eerste vrouwelijke historicus. Duizenden mannen gingen haar voor zover terug als het oude Egypte en Mesopotimia.

De eerste vrouw die Olympisch goud won op de spelen in Parijs, Hélène de Pourtalès in 1900, kwam nadat vrouwen voor het eerst mee mochten doen sinds de eerste spelen twee millennia daarvoor. (De eerste moderne olympische spelen werden in 1896 gehouden in Athene.) Amelia Earhart was in 1932 de eerste vrouw die over de Atlantische Oceaan vloog na haar mannelijke voorgangers in 1919. In 1960 was Sirimavo Bandaranaike de eerste vrouwelijke gekozen premier op de wereld. Hoeveel mannelijke premiers zijn haar wereldwijd voorgegaan? De eerste vrouw in de ruimte, Valentina Vladimirovna Tereshkova, 1963, kwam twee jaar na de eerste man in de ruimte. Junko Tabei beklom de Mount Everest in 1975, 22 jaar na haar mannelijke voorganger. Het was pas bij de verkiezingen in 2016, 227 jaar en 44 presidenten sinds George Washington, dat de Verenigde Staten een vrouwelijke presidentiële kandidaat kende.

                 

Wat ik eerder al heb benoemd, en wat we konden zien in het leven van Anna Comnena, is dat zulke goed onderwezen en geleerde vrouwen niet ongekend waren. Niet in de 11e eeuw en ook niet in de 17e eeuw. En met elk jaar dat voorbijging zal de geschiedenis meer en meer intelligente vrouwen kennen. De reden dat ik Elena Cornaro hier wil benoemen, is omdat zij iets heeft bereikt wat voor haar nog niet eerder was gedaan door een vrouw. Iets wat mannen al eeuwenlang, zonder problemen, konden doen.

Haar vader stuurde haar in 1672 naar de universiteit van Padua. Elena zocht op deze universiteit naar kennis, niet een diploma. Haar vader daarentegen stond erop dat de wereld haar zou herkennen als de welgeleerde vrouw die ze was.

Hélèle de Pourtalès
Junko Tabei

Veel namen, jaartallen en prestaties. Over hoeveel van deze vrouwen had je wel eens eerder gehoord? Kende je de prestaties van deze wetenschappers, uitvinders, filosofen, krijgers of koninginnen? Neem de tijd om even stil te staan bij de hoeveelheid vrouwen die je hiervoor nog niet kende. Vrouwen hebben net zo hard meegewerkt met het vormgeven van onze geschiedenis, en daardoor de wereld waarin wij nu leven. We leven op dit moment in een tijd waar we de vrijheid en mogelijkheid hebben om vrouwen van vroeger de waardering te geven die ze jarenlang niet hebben gekregen. Naar mijn mening moeten we deze kans grijpen en de vrouwen uit de geschiedenis erkennen voor de geweldige dingen die zij hebben kunnen bereiken.

Waarom moeten we staan bij prestaties van vrouwen die slechts twee jaar kwamen na hun mannelijke voorganger? (In het geval van Tereshkova). Waarom niet? Waarom werden vrouwen zo lang uitgesloten? Waarom kon Tereshkova niet mee de ruimte in toen in 1961? Waarom was er in de eerste olympische spelen niet één vrouw die goud won? Waarom zou je voor ruim twee honderd jaar geen vrouw als president willen?

We hoeven dan natuurlijk niet stil te staan bij elke kleine prestatie van elke vrouw. Maar kende je alle bovengenoemde vrouwen? We hoeven niet te weten wanneer welke vrouw een diploma haalt of een medaille wint. Dit doen we ook niet bij mannen. Ik weet ook niet welke mannen in 2018 gouden medailles hebben gewonnen op de olympische spelen. Maar nieuwe wereldrecords of de eerste man op de maan zijn naar mijn mening toch wel belangrijke punten in de geschiedenis of simpelweg interessante dingen om te weten. Daarom vind ik dat we dit soort prestaties van vrouwen ook moeten benoemen.

 

Dit hoofdstuk hebben we gekeken naar een aantal vrouwen die in hun tijd iets hebben kunnen bereiken wat daarvoor nog niet eerder door een vrouw was gedaan. We hebben gekeken naar schrijvers, wetenschappers, onderzoekers en vechters. Ook zijn er meerdere vrouwen genoemd wiens prestaties niet werden gewaardeerd of niet aan hun werden toegekend. In het volgende hoofdstuk gaan we hier nog even mee verder, maar kijken we specifiek naar wat vrouwen in de kunst hebben bereikt en op welke manieren ze werden tegengewerkt.

© 2019 by Marloes Roskam. Proudly created with Wix.com